27 juni 2019

Hofmeyer-orgel Nieuwendam gerestaureerd

Op zaterdag 23 oktober werd het gerestaureerde Hofmeyer-orgel in de Protestantse Kerk van Amsterdam-Nieuwendam opnieuw in gebruik genomen. Het enige kerkorgel van deze bouwer werd gerestaureerd door Kaat & Tijhuis Orgelmakers te Kampen.

Het orgel van de Nieuwendammerkerk (Amsterdam-Noord) wordt in 1849 gebouwd door J. Hofmeyer; het is het enige kerkorgel van deze bouwer. Het heeft oorspronkelijk twee manualen en aangehangen pedaal.

In 1920 voert Sybrand P.H. Adema wijzigingen uit aan het instrument. het Bovenwerk word in een zwelkast geplaatst en uitgebreid met een Hautbois 8′ op een pneumatische lade. Het pijpwerk van de Superoctaaf 2′ van het Bovenwerk wordt deels gebruikt voor een Voix Celeste 8′. Het pijpwerk van de Fluit Dolce 8′ wordt vanaf g1 vervangen door nieuw, evenals de gehele Viola di Gamba 8′. Het pedaal krijgt dan een zelfstandige Subbas 16′ op een pneumatische lade, opgesteld terzijde van het orgel. Er komt een nieuwe tremulant, de afsluiters worden buiten gebruik gesteld. Het pedaalklavier wordt vernieuwd en een pedaalkoppel wordt toegevoegd.

Op een later moment zou de Superoctaaf 2′ weer worden gereconstrueerd met gebruik van het bestaande pijpwerk uit de Voix Celeste.

In 1978/1979 wordt het orgel gerestaureerd door Fonteyn en Gaal. de dispositie van 1849 is dan het uitgangspunt. De zwelkast en de pneumatische Hobo-lade worden verwijderd. Het vrije pedaal wordt gewijzigd en de Viola di Gamba 8’ wordt gereconstrueerd met pijpwerk uit de Superoctaaf 2’. Het in 1920 vervangen pijpwerk van de Fluit dolce 8’ en de Superoctaaf 2’ worden vernieuwd.

Inmiddels heeft het kerkgebouw diverse herstelwerkzaamheden ondergaan, waardoor het orgel vervuild raakte. Ook het instrument en de orgelkast behoeven herstel.

In 2010 wordt het orgel gerestaureerd door Kaat & Tijhuis Orgelmakers te Kampen. Ook nu is de situatie van 1849 het uitgangspunt met instandhouding van de toevoegingen van Fonteyn & Gaal. De windladen worden geheel gerestaureerd en ontdaan van verende sleepafdichtingen. De orgelkast wordt gerestaureerd en het schilderwerk in de oorspronkelijke kleurstelling hersteld. Die intonatie die in de loop der tijd diverse grote en kleine wijzigingen onderging werd gecorrigeerd naar het klankbeeld van 1849.

De ingebruikname van het orgel vond plaats op zaterdag 23 oktober. Bij die gelegenheid werd het orgel bespeeld door Peter Rigter, organist van de Nieuwendammerkerk, en Henk Verhoef, adviseur bij de restauratie.

Op zondag 21 november wordt nog een benefietconcert gegeven met orgel- en koormuziek en samenzang. Het concert begint om 15.00 en is gratis toegangelijke. Meer informatie is te vinden op: www.nieuwendammerkerk.nl/actueel.html

Dispositie

Hoofdwerk C-f3

Prestant 8

Holpijp 8

Octaaf 4

Fluit 4

Quint 3

Octaaf 2

Mixtuur III-IV B/D

Cornet IV D

Bovenwerk C-f3

Fluit dolce 8

Viola di Gamba 8

Roerfluit 4

Superoctaaf 2

Pedaal C-d1

Subbas 16

Werktuiglijke registers

Koppeling Bas

Koppeling Dis.

Pedaalkoppel Hoofdwerk

Tremulant

© 2010 www.orgelnieuws.nl

© 2010 fotografie www.orgelnieuws.nl

X