27 mei 2019

Knol-orgel Zwartsluis gerestaureerd

Op zaterdag 15 december 2007 is het orgel van de Hervormde Kerk te Zwartsluis na restauratie door de firma Mense Ruiter opnieuw in gebruik genomen. Het instrument werd in de jaren 1793-1796 gebouwd door de orgelmaker Rudolph Knol.

Knol gebruikte hiervoor een aantal onderdelen uit het oude kabinetorgel dat sinds 1783 in de kerk aanwezig was. Ook het huidige onderfront, dat in de oude situatie als schijn rugpositief diende, nam Knol over. Op 13 december 1796 werd het instrument door C. Berghuis, organist en klokkenist te Kampen, “met alle nauwkeurigheid geëxamineerd en volkomen goedgekeurd”. Het had in totaal ongeveer 1.200 gulden gekost.

In de eerste helft van de 19e eeuw werd het instrument onderhouden door de Zwolse orgelmaker J.C. Scheuer. In het laatste deel van de 19e en het begin van de 20e eeuw door J. Proper uit Kampen. Het was Proper die rond 1890 het orgel uitbreidde met een Bourdon 16 bas en de Cimbel verwijderde. Om deze pijpen te kunnen plaatsen werd de kas verbreed met twee platte zijtorens.

In 1936 wordt vervolgens een desastreuze restauratie uitgevoerd door de firma Valckx & Van Kouteren. De Trompet 8 wordt vervangen door een zinken Hobo 8, de Bourdon 16 bas wordt op een pneumatische lade geplaatst en middels een transmissie bespeelbaar gemaakt als Subbas 16 op het pedaal, de spaanbalgen worden vervangen door een magazijnbalg en het pijpwerk wordt verschoven en van expressions en kernsteken voorzien.

Het is de firma Leeflang die in 1974 het orgel wederom restaureert en de oorspronkelijke toestand uit 1796 herstelt met toevoeging van een nieuwe mechanische bespeelbare Subbas 16. Ook worden 2 nieuwe spaanbalgen aangebracht.

In 2007 voert de firma Mense Ruiter te Zuidwolde wederom een restauratie uit. De mechanieken worden hersteld, conducten worden verlengd, windkastbelering, ventielbelering en pulpeten worden vervangen, stemschade aan het pijpwerk wordt hersteld en het cancellenraam word integraal gerestaureerd.

Dispostie

Manuaal C-f3

Bourdon 16 discant

Prestant 8 bas en discant

Holpijp 8 bas en discant

Fiool de Gambe 8 discant

Prestant 4

Fluit 4 bas en discant

Octaaf 2 bas en discant

Sexquialter II-III bas en discant

Mixtuur IV-V bas en discant

Ruischpijp II bas

Cimbel III-IV-III bas en discant

Trompet 8 bas en discant

Pedaal C-d1

Subbas 16

Trambland

Ventiel

Pedaalkoppeling

© 2007 www.orgelnieuws.nl

© 2007 fotografie www.gerardvanbetlehem.nl

X