Het zit erop! In een rap tempo heeft Jörg Halubek zijn in 2020 begonnen orgelreis door Bachs orgellandschap voltooid. Aan het eind wacht nog een verrassing. Dat de reis in Leipzig zou eindigen, lag voor de hand – maar de wijze waarop hij in dit laatste deel de Thomaskirche binnenkomt, is allesbehalve voorspelbaar.
advertentie
Halubek kiest ervoor om het grote Bach-orgel links te laten liggen en in de huid van Karl Straube te kruipen. Dat doet hij met overtuiging. Het is bepaald geen sinecure voor een barokspecialist om plaats te nemen in de ‘cockpit’ van het Sauer-orgel (1889/1908), maar Halubek toont zich op dit romantische instrument volledig meester. Naar hartenlust kleurt hij in de stijl van Straube – de elfde in de rij van Bach-opvolgers – en bespeelt hij het instrument als een groot symfonieorkest.
Kleurnuances
Wie dat in detail wil volgen, doet er goed aan de C-dur Fuga te beluisteren: telkens weet Halubek het thema met subtiele kleurnuances naar voren te halen. Vooral in de Reger-bewerking van de Chromatische Fantasie wordt hoorbaar hoe Reger en Straube Bach als het ware volledig de romantiek in trokken, en hoe deze benadering een directe brug vormt naar Regers eigen idioom.
Het Sauer-orgel levert daarbij het karakteristieke klankbeeld, waardoor de luisteraar in een geheel ander klankspectrum belandt. Het resultaat is een indrukwekkend presentatie én prestatie!
Compleet?
Op deze dubbel-cd keren orgelwerken terug die Jörg Halubek eerder al, historisch geïnformeerd, op andere plaatsen vastlegde, maar hier in een nieuw jasje verschijnen.
Is de serie Bach Organ Landscapes nu compleet? Wie de tien albums overziet, merkt dat Halubek de (semi-)apocriefe werken grotendeels heeft overgeslagen. Dat is uiteraard zijn goed recht, al blijft het een gemis dat juist onder deze werken enkele karaktervolle juweeltjes schuilgaan die men graag uit zijn handen had gehoord.
Bewondering
Des te groter is de bewondering voor de relatief korte tijdspanne waarin deze integrale tot stand kwam. Halubek heeft het zich met de keuze van de orgels niet altijd gemakkelijk gemaakt: de grote diversiteit en soms weerbarstige aard van de instrumenten vragen veel van de speler.
Enthousiasme en fijnzinnigheid vormen de rode draad van Halubeks spel. Bij vlagen doet hij denken aan Gerhard Weinberger, die zo’n twintig jaar geleden een soortgelijke tocht ondernam en daarmee hoge ogen gooide. Toch gaat Halubek een stap verder: hij is creatiever en staat meer boven de muziek, als een dirigent die achter de toetsen zijn orkest tot grote muzikale prestaties aanzet.
Goldberg
Als toegift klinken de Goldberg-Variationen, gespeeld op het nieuwe Ahrend-orgel in de Dreieinigkeitskirche in Regensburg uitgekozen. Daarmee is de cirkel in zekere zin rond. De eerste twee delen waren opgenomen in Ansbach en Waltershausen; vlak voor Leipzig maakte Halubek nog een tussenstop in Naumburg. In Regensburg komt het beste van deze instrumenten samen.
De variaties worden vertolkt in een eigen bewerking voor orgel, waarin Halubek, al kleurend en gebruikmakend van historische registratiepraktijken, zich vrijheden permitteert. Zo krijgt het pedaal in verschillende variaties een zelfstandige rol. Het loont de moeite om de partituur en de gebruikte registraties erbij te nemen. Bovenal valt de energie op die uit deze deze tweeëndertig miniaturen spreekt. In de slotaria waant men zich we weer even bij Sauer: Fugara en Unda Maris laten de variaties heerlijk zwevend naar hun einde voeren.
Complimenten
De laatste noot heeft geklonken. Grote complimenten is op zijn plaats voor deze organist, die in korte tijd een veelzijdige Bach-reis heeft afgelegd, heeft verrast met fantastisch spel en bovendien een heel fraai en waardevol document heeft opgebouwd. De visuele presentatie – niet alleen in de booklets, maar ook via de website organ-landscapes.com – vormt daarbij een wezenlijke meerwaarde. Hopelijk blijft ook deze digitale component behouden.
Bach Organ Landscapes X
Leipzig 51°20‘21.5“N 12°22‘21.3“E
Johann Sebastian Bach: Chaconne (BWV 1004, arr. Wilhelm Middelschulte), Präludium A-Dur (BWV 536), Chromatische Fantasie und Fuge (BWV 903, arr. Max Reger), Symphonie Pastorale (BWV 248, arr. Sigfrid Karg Elert), Praeludium et Fuga in C (BWV 547), Air célèbre (BWV 1068, Sigfrid Karg-Elert, Fantasia et Fuga in g (BWV 542), Goldberg-Variationen (BWV 988)
Jörg Halubek, Sauer-orgel (1889/1908) Thomaskirche Leipzig & Ahrend-orgel (2020) Dreieinigkeitskriche Regensburg
Berlin Classics/Edel – 0303620BC, TT 135’03, opname Leipzig 09/2024, Regensburg 10/2025, booklet 24 pp DU/EN, prijs € 25,00 | organ-landscapes.com
Meer over de serie Bach Organ Landscapes is te vinden in uitgebreidere besprekingen van eerder uitgebrachte delen vanuit Ansbach, Waltershausen, Hamburg, Lüneburg en Altenbruch, Lübeck, Norden en Goslar, Freiberg, Rothenkirchen en Geising en Störmthal en Naumburg.