Forbidden Fruit klinkt als een soort cliffhanger, als voorbode, zeker in combinatie met de mysterieuze granaatappel op de cd-hoes. Wat staat ons te wachten? En wie is die John Lugge dan? Geen naam die je regelmatig tegenkomt.
advertentie
De ‘verboden’ verwijzing blijkt terug te gaan op een Engelse bisschop die Lugge (ca 1580-1647) moest zuiveren vanwege zijn katholieke sympathieën; iets wat binnen een Anglicaanse kerkelijke functie ondenkbaar was. We bevinden ons dan in 1618: Lugge was kathedraalorganist te Exeter en de bisschop wilde hem onder geen beding kwijt.
Dat kleine beetje ‘verboden fruit’ werd hem uiteindelijk vergeven. Verder weten we weinig van hem, behalve dat The New Grove vermeldt dat zowel zijn vader als zijn zonen niet geheel van onbesproken gedrag waren. In hoeverre dat ook samenhing met de strijd tussen protestanten en katholieken blijft onduidelijk. Naast deze acht klavierwerken zijn er nog een handvol vocaal werken en enkele instrumentele composities overgeleverd.
John Lugge haalde nooit een van de delen van Old English Organ Music for Manuals, tien delen die ideaal lesmateriaal vormen om niet alleen noten te leren spelen, maar vooral ook om vanuit betrekkelijke eenvoud te leren kleuren en fraseren. Lugges muziek had hier uitstekend in gepast, maar lag bij publicatie van de reeks in de twintigste eeuw nog grotendeels onder het stof.
Zijn complete oeuvre omvat nauwelijks drie kwartier speelduur, waarbij ongeveer de helft een liturgische context heeft. In deze werken is hoorbaar in gesprek met vroege tijdgenoten zoals Thomas Tallis en William Byrd. In zijn drie voluntaries slaat hij duidelijk een brug naar latere generaties; niet alleen stilistisch, maar ook door het gebruik van beide klavieren.
Het was een goed idee van William Whitehead om deze werken op te nemen. Maar waarom trok de Engelsman met zijn vaderlandse muziek dan naar het Europse vasteland? Voor hem waren terecht twee zaken van doorslaggevend belang. De muziek vraagt om een passend historisch instrument en een kathedrale ruimte. Aan grote kathedralen geen gebrek in Engeland, maar geschikte historische instrumenten vond hij er niet. In het Franse Bolbec trof hij een orgel dat in eerste aanleg uit 1630 stamt, Schotse wortels heeft en zich in Bolbec bovendien bevindt een rijke akoestische omgeving.
Het orgel in Bolbec telt weliswaar 39 registers, maar gegeven het repertoire worden overwegend kleine registraties gebruikt. Samen met de 1/5-komma middentoonstemming komen we zo dicht bij de klankwereld van Exeter. Whitehead laat horen dat hij zich volledig door in Lugge heeft ingeleefd. De frasering ligt hem als gegoten. Zouden deze muziek in zijn jeugd al op de lessenaar hebben gestaan?
The Forbidden Fruit presenteert zich als een spannend verhaal, maar afgezien van de controverse rond de componist zelf is het overwegend brave muziek, die vermoedelijk weinig weerstand heeft opgeroepen. Liefhebbers van de Old English Organ Music doen er goed aan de bladmuziek als een denkbeeldig elfde deel aan hun repertoire toe te voegen … én deze opname aan te schaffen!
John Lugge – The Forbidden Fruit
Gloria tibi trinitas; Christe qui lux; Miserere; In nomine; Ut re mi fa sol la; Voluntarie I, II, III
William Whitehead, Lesslier/Lefèvre-orgel (1630/1730) Église Saint Michel te Bolbec (F)
Editions Hortus – HORTUS 273, TT 45’59, opname 2025, booklet 24 pp EN/FR, prijs € 19,00 | editionshortus.com