26 augustus 2019

Van Dam-orgel Hilaard gerestaureerd

Op zondag 11 maart wordt het gerestaureerde Van Dam-orgel (1875) in de protestantse Johannes de Doperkerk in het Friese Hilaard (Hijlaard) opnieuw in gebruik genomen. Het orgel werd gerestaureerd door Orgelmakerij Bakker & Timmenga te Leeuwarden.

Rond 1875 werd door L. van Dam en Zonen een nieuw tweeklaviers orgel gebouwd voor de hervormde dorpskerk. Het verving een orgel van A. Hempenius uit 1783. In 1967 werd het Van Dam-orgel door W. Eppinga gerestaureerd. De frontpijpen werden vernieuwd, de orgelkas blauw geschilderd en de registeropschriften overgeschilderd. Bij de klaviatuur werd het toetsbeleg deels door kunststof vervangen. Het pedaal werd uitgebreid tot f1, waarvoor de mechaniek werd aangepast en een nieuw pedaalklavier en moderne orgelbank werden geplaatst. Op het Hoofdwerk werd een pneumatische tremulant geplaatstt.

Eppinga verving de Violon 8’ discant door een Quint 1 1/3’ discant. De opsneden van de Bourdon werden gewijzigd en enkele Trompet-kelen werden beleerd.

Bij de kerkrestauratie van 2000 werd de orgelkas weer in de oorspronkelijke kleuren geschilderd.

De in 2011 uitgevoerde restauratie werd was in handen van Orgelmakerij Bakker & Timmenga. Theo Jellema trad op als adviseur. De restauratie behelsde algeheel herstel van het orgel, waarbij de ingrepen uit 1967 werden teruggedraaid. De Quint 1 1/3’ werd vervangen door een Violon 8’ uit de voorraad van de orgelmaker, dit register bleek vrijwel naadloos aan te sluiten op de oorspronkelijke mensuur zoals die uit de roosters was af te lezen. Van een aantal pijpen werd de voet geheel vernieuwd, bij de vorige restauratie waren voeten (vanwege tinpest) afgekort en op klossen geplaatst.

De klaviatuur werd hersteld, nieuwe registeropschriften geschilderd en het kunststof toetsbeleg vervangen. De uitbreiding van de pedaalomvang werd terug gebracht tot g0, de bij Van Dam gebruikelijke omvang van een aangehangen pedaal. De orgelbank werd vervangen door een ouder exemplaar dat lag opgeslagen in de kerk. De pneumatische hoofdwerktremulant werd verwijderd.

Op zondag 11 maart wordt het orgel opnieuw in gebruik genomen. Theo Jellema zal het orgel dan bespelen en een toelichting bij de restauratie geven. De ingebruikname begint om 15.30 uur.

Dispositie

Hoofdwerk C-g3

Bourdon 16

Prestant 8

Holpijp 8

Violon 8 discant

Octaaf 4

Roerfluit 4

Quintprestant 3

Octaaf 2

Cornet III discant

Trompet 8 bas/discant

Bovenwerk C-g3

Fluit Does 8

Salicionaal 8

Salicionaal 4

Fluit Travers 4

Gemshoorn 2

Vox Humana 8

Pedaal C-g0

Aangehangen

Werktuiglijke registers

Manuaalkoppel

Afsluiting Hoofdwerk

Afsluiting Bovenwerk

Tremulant Bovenwerk

© 2012 www.orgelnieuws.nl

© 2012 foto: www.orgelfoto.nl

X