Er was een tijd waarin het not done was om transcipties van orkestmuziek op het orgel te spelen. Die tijd is voorbij. Het omgekeerde gebeurde ook: Stokowski oogstte successen met zijn orkestratie van orgelmuziek, blokfluitkwartetten als het Amsterdam Loeki Stardust Quartet klonken als een kistorgel wanneer ze orgelmuziek speelden, enzovoort. In die lijn ligt ook Organisms, de cd waarop het Calefax Riet Kwintet orgelmuziek ten gehore brengt, van Sweelinck en Bach tot Franck en Duruflé.
advertentie
Het instrumentarium van Calefax omvat hobo’s, klarinetten, saxofoons en fagot: een breed spectrum, van hoog tot laag. Klarinettist Jelle Althuis maakte voor deze cd de meeste arrangementen, alleen drie Brahms-koralen en de Litanies van Alain werden geïnstrumenteerd door saxofonist Raaf Hekkema.
Drive
Het programma opent met de grote Fantasia en Fuga in g-moll BWV 542 van Bach. De fuga wordt gespeeld met een fijne drive, het polyfone lijnenspel is prima te volgen. De blazers spelen Bach met een strakke toon. In de Fantasia klinkt de baslijn niet op de genoteerde hoogte, maar een octaaf lager, als een organist die in het pedaal alleen een zestienvoet gebruikt, zonder achtvoet. De aansluiting tussen de bas en de overige stemmen is daardoor verre van optimaal.
In de sopraanpartij worden nogal wat geïmproviseerde riedeltjes toegevoegd, wat mij betreft volstrekt onnodig. In de Fantasia Chromatica van Sweelinck stoorden die extraatjes me minder. Klarinettist Bart de Kater maakt middenin Ensalada van Sebastian Aguilera de Heredia zelfs een flinke vrije improvisatie!
Expressiever
In muziek van later datum wordt de toonvorming van Calefax expressiever. Drie Brahms-koralen worden respectvol verklankt, met fluisterzachte echo’s in ‘O Welt, ich muss dich lassen’ en een voortvarend tempo in ‘Es ist ein Ros entsprungen’. Een mystiek werk als het Deuxième Choral van Franck komt in een heel ander licht te staan wanneer het in zo’n kamermuzikale bezetting wordt uitgevoerd. ’t Is even wennen, maar er wordt wél muziek gemaakt!
Ook de Litanies van Alain klinken als kamermuziek, geraffineerd geïnstrumenteerd, intrigerend – maar niet zo overweldigend als op het orgel.
Hoogtepunt
Een hoogtepunt op de cd is wat mij betreft de Prélude et Fugue sur le nom d’Alain van Duruflé: virtuoos gespeeld en heel authentiek klinkend: je zou bijna gaan geloven dat de componist het niet voor orgel maar voor blazersensemble had bedoeld. Erg fraai!
Een goede keuze is ook de Suite Nr. 1 van Florence Beatrice Price, waarmee het programma wordt besloten. Muziek van een componiste die sowieso meer aandacht verdient, en die uitstekend werkt in dit arrangement voor blazers.
Orgelmuziek op andere instrumenten: het is niet ieders cup of tea, en met name in de barokke composities stond ook ik niet direct te juichen. De tweede helft van het programma maakte echter veel goed.
Organisms
Bach: Fantasie und Fuge g-moll BWV 542; Sweelinck: Fantasia Chromatica; Bruhns: Preludium e-moll ‘das große’; Aguilera de Heredia: Obra de 8º tono alto: Ensalada; Brahms: 3 Choralvorspiele (uit Op. 122); Franck: Choral II; Alain: Litanies; Duruflé: Prélude et Fugue sur le nom d’Alain; Price: Suite No. 1 for Organ
Calefax Reed Quintet
Pentatone – PTC 5187 488, SACD, TT 74’38, prijs € 22,50 | pentatonemusic.com
