De eerste dagen van 2026 zijn nog maar nauwelijks verstreken of de eerste voortekenen van het nieuwe orgelseizoen dienen zich alweer aan. Bent u van plan later dit jaar een concertserie, festival, studiedag of masterclass te organiseren? Stelt u een concertprogramma samen of heeft u opnameplannen? Traditiegetrouw heeft ORGELNIEUWS voor u op een rij gezet wat er dit jaar op orgelgebied valt te vieren en te herdenken.
advertentie
Heeft u genoeg van programma’s vol Gibbons, Speuy, Van Noordt, Corelli, Bastiaans, Bossi, Gigout of Satie, omdat de concertgever hen in 2025 zo graag herdacht? Ziet u uit naar wat minder Zwart op de lessenaar (spoiler alert: volgend jaar is weer zo’n Zwart-jaar, geen Willem Hendrik maar vader Jan). Verheug u dan op, of zet u maar schrap voor, 2026!
Barok
Voor liefhebbers van Franse barok wordt dit hét jaar van Louis Couperin (400 jaar geleden geboren) en Louis-Nicolas Clérambault (350 jaar geleden geboren). Het werk van Johann Caspar Simon (1701-1776) zit al bij menig (amateur-)organist in het repertoire, maar zal in het 250e jaar herdenkingsjaar ongetwijfeld met net iets meer aandacht worden gespeeld.
Nederlandse componisten
Wie Nederlandse componisten van vóór de twintigste eeuw wil herdenken, komt uit bij de Leidse organist Christian Friedrich Rüppe die 200 jaar geleden overleed. Voor hyperchauvinisten en xenofoben die zijn naam al ‘verdacht’ Duits vonden klinken: inderdaad, hij werd geboren in Thüringen. Zet u daar gerust overheen en beleef veel speelplezier aan zijn Dixhuit Pièces pour Orgue ou Piano-Forte (ja, dat klinkt Frans), of ga rechtstreeks door naar de twintigste eeuw.
Want exact honderd jaar geleden werd een aantal interessante Nederlandse orgelcomponisten geboren die zich van uiteenlopende stijlen bedienden. Van Jan Bonefaas met een meer traditioneel tot gematigd modern idioom, via de minimal music van Gerrit Wielinga tot Ton de Leeuw, die een blijvend stempel drukte op het Nederlandse muziekleven.
Frankrijk en Engeland
Grote Franse namen uit de 19e en 20e eeuw ontbreken dit jaar, of het moeten componisten zijn als Édouard Batiste (150e sterfjaar) en Aloÿs Claussmann (100e sterfjaar) wiens Toccata bij sommigen enige faam geniet. Minder bekend is het werk van Dupré-leerling Jean Berveiller (50e sterfjaar). Herman van Vliet geprogrammeerde diens Mouvement nog wel eens en bezorgde er een heruitgave van. Berveillers herdenkingsjaar vormt overigens een mooie gelegenheid om zijn vierdelige Suite pour orgue eens te (her)ontdekken.
Voor de anglofielen onder ons: denk eens aan Samuel Sebastian Wesley (150e sterfjaar), de enorme catalogus transcripties en eigen werk van William Thomas Best (200e geboortejaar) en voormalig organist van Ely Cathedral Arthur Wills (100e geboortejaar). Of neem de muziek van Benjamin Britten (50e sterfjaar). Hij schreef niet veel voor orgel, maar als u niet alleen op een dieet van orgelmuziek leeft, is zijn overige oeuvre zeer de moeite waar.
Inspiratie
Laat dit alles uw gemoed niet bezwaren. Speel vooral waar u zin in heeft, en niet in de laatste plaats wat u in uw vingers heeft. In deze huldigt de redactie het standpunt: niets moet, alles mag. Dus gebruik onderstaande lijst vooral als inspiratie of als aanleiding om even stil te staan bij leven en werk van deze componisten.
Componisten
450e geboortejaar
Thomas Weelkes (1576-1623)
400e sterfjaar
John Dowland (1563-1626)
400e geboortejaar
Louis Couperin (1626–1661)
Christian Flor (1626–1697)
Giovanni Legrenzi (1626–1690)
350e geboortejaar
Louis-Nicolas Clérambault (1676–1749)
Johann Bernhard Bach (1676–1749)
300e sterfjaar
Michel-Richard Delalande (1657–1726)
Franz Xaver Neumüller (1702–1726)
300e geboortejaar
Charles Burney (1726–1814)
Joseph Anton Steffan (1726–1797)
250e sterfjaar
Johann Adolph Scheibe (1708–1776)
Johann Caspar Simon (1701–1776)
200e sterfjaar
Christian Friedrich Rüppe (1753–1826)
Carl Maria von Weber (1786–1826)
200e geboortejaar
William Thomas Best (1826–1897)
Franz Gustav Klauer (1826–1854)
Robert Papperitz (1826–1903)
150e sterfjaar
Édouard Batiste (1820–1876)
Samuel Sebastian Wesley (1810–1876)
150e geboortejaar
Ernest Halsey (1876–1939)
Ulisse Matthey (1876–1947)
Herbert Frederick Ellingford (1876–1966)
Oscar van Durme (1876–1925)
Louis Maes (1876–1897)
Michael Dachs (1876–1941)
Arthur Eaglefield Hull (1876–1928)
Heikki Klemetti (1876–1953)
Costante Adolfo Bossi (1876–1953)
100e sterfjaar
Max Birn (1863–1926)
Georgy Catoire (1861–1926)
Aloys Claussmann (1850–1926)
Charles Wood (1866–1926)
100e geboortejaar
Jan Bonefaas (1926–2004)
Brian Brockless (1926–1995)
Raymond Daveluy (1926–2016)
Morton Feldman (1926–1987)
Hans Werner Henze (1926–2012)
Ton de Leeuw (1926–1996)
Malcolm McKelvey (1926–2005)
Manfred Schlenker (1926–2023)
André Verwoerd (1926–2018)
Pierre Villette (1926–1998)
Gerrit Wielenga (1926–2010)
Arthur Wills (1926–2020)
Ruth Zechlin (1926–2007)
50e sterfjaar
Jean Berveiller (1904–1976)
Benjamin Britten (1913–1976)
Harold Darke (1888–1976)
Georges Migot (1891–1976)
Miloš Sokola (1913–1976)
Orgeljubilea
In 2026 valt er ook rond een aantal iconische Nederlandse orgels het nodige te vieren. Zo werd het Vater(/Müller)-orgel in de Oude Kerk in Amsterdam precies 300 jaar geleden in gebruik genomen. Daarnaast is het 250 jaar geleden dat het Hinsz-orgel in Harlingen, het König-orgel in de Stevenskerk in Nijmegen en het vorig jaar in Middelburg geplaatste De Rijckere-orgel in de Sint-Augustinuskerk werden opgeleverd.
In anglicaanse kathedraal van Liverpool wordt jaarlijks op of rond de ingebruiknamedatum van 18 oktober een Anniversary Recital gegeven. Dat ‘verjaardagsconcert’ trok in vroegere jaren zoveel bezoekers dat er vanuit Londen een speciale trein, de Willis Express, naar Liverpool werd ingezet. In 2026 wordt gevierd dat het precies een eeuw geleden is dat het imposante Willis-orgel, na een bouwperiode van drie jaar, in gebruik werd genomen. Of dat opnieuw tot de inzet van extra treinen leidt, valt nog te bezien. Vast staat wel dat er verspreid over het jaar Centenary Organ Recitals plaatsvinden met grote namen, en dat het jubileumconcert op 17 oktober wordt voorafgegaan door een Festival Evensong.
Uit de vele jarige orgels maakten wij deze selectie:
- Amsterdam, Oude Kerk – 300 jaar Vater(/Müller)-orgel
- Den Haag, Oud-Katholieke Kerk HH Jakobus en Augustinus – 300 jaar Garrels-orgel
- Harlingen, Grote of Nieuwe Kerk – 250 jaar Hinsz-orgel
- Middelburg, Oud-Katholieke Kerk Sint-Augustinus – 250 jaar De Rijckere-orgel
- Nijmegen, Stevenskerk – 250 jaar König-orgel
- Zwolle, Bethlehemkerk – 200 jaar Quellhorst/Naber-orgel
- Nunspeet, Sionkerk – 150 jaar Cavaillé-Coll-orgel
- Liverpool Cathedral – 100 jaar Willis-orgel
- Scheveningen, Nieuwe Badkapel – 100 jaar Van Dam-orgel
- Amstelveen, Kruiskerk – 75 jaar Flentrop-orgel
- Aalten, Oude of Sint Helenakerk – 50 jaar Blank-orgel
- Veenendaal, Sionskerk – 50 jaar E. Verschueren-orgel
- Hendrik-Ido-Ambacht, Petrakerk – 50 jaar Vierdag-orgel
- Enter, Hervormde Kerk – 25 jaar Mense Ruiter-orgel
- Veen, Hervormde Kerk – 25 jaar Pels & Van Leeuwen-orgel
Ook onder de orgelbouwers valt iets te vieren en te herdenken: Johann Christian Scheuer (1776-1854) werd 250 jaar geleden op 27 december geboren en Karel Marinus van Puffelen (1826-1886) zag op 28 december 200 jaar geleden het levenslicht. Orgelmaker Frans Cornelis Smits I (1800-1876) overleed 150 jaar geleden. Dit jaar is het 50 jaar geleden J.H. van der Veer Orgelbouw te Dordrecht werd opgericht.
Meer mijlpalen
Onder het voorbehoud van Jakobus bereiken de Hongaarse componist György Kurtág en de Spaanse organiste Montserrat Torrent dit jaar de respectabele leeftijd van 100 jaar. Verder hopen de componist Steve Reich en organist/componist Lionel Rogg 90 te worden. De 80e verjaardag komt in zicht voor de componisten Zsolt Gárdonyi, Giles Swayne, Péteris Vasks, de organisten Jan Jansen, Jan Kleinbussink, Gert Oldenbeuving, Henk G. van Putten, Hector Olivera, Wolfgang Rübsam en orgelbouwer Jan L. van den Heuvel.
Het Orgelfestival Haarlem staat bij de editie van dit jaar stil bij het feit dat het 75 jaar geleden dat het in 1951 voor het eerst plaatsvond. De Vereniging van Orgelmakers in Nederland mag dit jaar vieren dat het vijftig jaar geleden is dat het toenmalige bestuur zich op de burelen van de notaris vervoegde om de oprichtingsakte te ondertekenen.
Vooruitblik 2027
Kijkt u liever wat verder vooruit? In 2027 is het 400 jaar geleden dat Johann Kaspar Kerll werd geboren, 200 jaar geleden dat Ludwig van Beethoven (1770-1827) overleed en Gustav Merkel (1827-1885) werd geboren. Het is dan ook 150 jaar geleden dat Jan Zwart (1877-1937) en Sifgrid Karg-Elert (1877-1933) werden geboren.
Aanvullingen?
Dit overzicht is uiteraard niet uitputtend. Mist u belangrijke namen of mijlpalen, laat het ons weten via redactie@orgelnieuws.nl.
